Exotische Anna juweel van Oranje

Anna Paulowna trouwde 200 jaar geleden met Willem II en was niet bescheiden. Honderd kisten bagage nam ze mee uit Rusland. In Paleis Het Loo is haar weelderigheid te zien.

Tot haar dood bleef ze verlangen naar Rusland. Anna Paulowna (1795-1865) beschikte niet alleen in al haar paleizen en buitenverblijven over een complete Russische kapel maar liet zich overal omringen met herinneringen aan Sint-Petersburg. Ze had haar eigen Russische bakker, dronk thee met water uit een Russische samowar en nam ijskoude baden naar Russisch gebruik.

annapaulowna

Kleurrijk

Paul Rem, conservator van Paleis Het Loo, noemt haar een ‘kleurrijke koningin’. Hij verdiepte zich zeven jaar in het leven van deze Russische Oranje. ,,Zonder haar was het Hollandse hofleven waarschijnlijk een stuk saaier geweest. Den Haag, waar ze woonde in Paleis Kneuterdijk, vond ze maar een dorp.”

Het had niet veel gescheeld of ze was op haar 14de met Napoleon getrouwd die haar twee keer een huwelijksaanzoek deed. Aan de Nederlandse Willem II had ze op haar 20ste een stabielere echtgenoot. De volkse Hollandse mentaliteit kon Anna niet bekoren. Ze was in Rusland als dochter van de tsaar, het geslacht van de roemrijke Romanovs, wel anders gewend. Volgens Paul Rem zei ze over Het Loo: ,,Mooi poortgebouw, maar waar is het paleis?” We zien haar op imponerende schilderijen gekleed in weelderige jurken, behangen met edelstenen en veelal gehuld in kasjmiersjaals. Honderd kisten bagage nam ze mee uit Rusland. Al haar snoeren, diademen, ceinturen, oorhangers, colliers waren voorzien van edelstenen als diamant, robijn, saffier, smaragd en amethist. En 1.100 losse parels. Eerder had Willem vanuit Rusland aan zijn vader geschreven dat één paleis niet toereikend was. Of er alvast wat bijgebouwd kon worden? Naast een hofmantel afgezet met hermelijn telde haar garderobe dertig jurken met sleep vol kloskant, tweehonderd paar schoenen en vele korsetten, huismutsen, mouchoirs en onderrokken.

Zonder Anna was het hof een stuk saaier geweest

In de expositie treffen we haar oogverblindende servies, veertigdelig met afbeeldingen van Russische stads- en plattelandstaferelen. En als pronkstuk de keizerlijke toiletspiegel uit 1815 met aan weerszijden enorme kandelaars. ,,Die ging overal mee naar toe. Ik vond hem met gebroken spiegel”, vertelt Rem.

Máxima

Volgens Rem beschouwde AnnaPauwlona zich ‘als het meest kostbare juweel van de dynastie’. Zij speelde politiek geen rol maar was wel een factor in het staatsbestel om rekening mee te houden. Hij vergelijkt haar met Máxima. ,,Beiden hebben hun exotische stempel gedrukt op onze wat stijve monarchie.”

09a77f7fe8541470c15bd0b652229175d1eb2f11

In de nieuwe expositie van Paleis Het Loo zien we veel protserige objecten. Geen brieven of persoonlijke voorwerpen. Het meest intiem is het ‘dodenportret’ van haar man en zijn zeemleren broek. Het koninklijke geluk duurde slechts acht jaar want Willem II sterft al op 57-jarige leeftijd. ,,Ongetwijfeld had hij minnaressen, zo ging dat. Maar ze respecteerden elkaar zeer”, benadrukt Rem. Dat Anna Paulowna ons koningshuis pracht en praal bijbracht wordt in Het Loo duidelijk. Op haar beurt leerde zij in Nederland, waar het volk de koningin-weduwe steeds meer waardeerde, de kunst van het leven.