Expo rond ’Máxima van weleer’

Tsarendochter Anna Paulowna was trofee voor het koningshuis

Een kleurrijke verschijning aan het sobere Nederlandse hof. Het wordt gezegd van de Russische grootvorstin Anna Paulowna (1795-1865), echtgenote van koning Willem II, zoals later over koningin Máxima. Vandaag opent de koningin in Paleis Het Loo een tentoonstelling over haar voorgangster die veel stof deed opwaaien.

annapaulowna-paul-rem-1
Conservator Paul Rem van museum Paleis Het Loo behandelt het gouden servies van Anna Paulowna met eerbied. Vanaf het schilderij kijkt de toenmalige koninklijke familie over zijn schouder mee. De tentoonstelling over de echtgenote van koning Willem II wordt vandaag geopend door koningin Máxima.

De omschrijving ’kleurrijk’ van Anna Paulowna is van Paul Rem, conservator van het Apeldoornse museumpaleis en verantwoordelijk voor de expositie. Hij legt uit: „Zij was een statige, lange persoon, opvallend gekleed. Op een soiree kon ze zwaar behangen zijn met juwelen. En ze zat altijd dik onder de make-up, wat hier ongewoon was, maar normaal naar Russisch gebruik.”

Prins Willem II was verrukt toen hij de zus van de Russische tsaar Alexander ontmoette in Sint Petersburg. „Ze is geweldig. Ze is mooi. Wát een gestalte!”, verwoordt Rem het enthousiasme van de toekomstige koning. Tweehonderd jaar geleden trouwde de enthousiaste Willem II met zijn oogappel: het zou een liefdevol huwelijk worden.

Net als koningin Máxima was Anna Paulowna een welkome nieuwkomer bij de Nederlandse koninklijke familie. Opeens waaide er een nieuwe wind door de paleizen. Waren er bij prinses Máxima aanvankelijk nog tegenstanders van het idee dat ze ooit koningin zou worden, bij Anna Paulowna was het omgekeerd. Zij was vanwege haar komaf een ware trofee voor het destijds nog jonge koningshuis.

Een dochter van de Russische tsaar, daarmee kon de statuur van het Oranje-huis en het pas enkele jaren oude koninkrijk mooi worden bevestigd. Zo zouden de hoogste Europese kringen zich realiseren dat er aan de Noordzee een factor van betekenis was bijgekomen. Een huwelijksparter met groter aanzien was nauwelijks denkbaar voor Willem II, die van 1840 tot 1849 koning zou worden met aan zijn zijde de grootvorstin uit het machtige Rusland.

„Die afkomst wilde zij niet verloochenen”, verzekert Rem. „Zij was de formele hofregels gewend. Zij had geleerd: Zó moet je bewegen. Zó gedragen. Daar week ze ook hier niet vanaf. Bovendien wist zij heel goed wat de functie was van een bal, een diner of een soiree, zoals ze na haar komst veelvuldig aan het Nederlandse hof werden georganiseerd. Ze wist dat je alle middelen moest inzetten, van diamanten tot gekleurde steensoorten uit Rusland. De koninklijke familie maakt daar nog steeds gebruik van.”

Zo pronkt op de tentoonstelling een kostbare wandtafel van de groene steensoort malachiet, die normaal in de vestibule staat van het Haagse Paleis Noordeinde. „Er zijn nu vanwege de tentoonstelling wat lege plekken in Paleis Noordeinde”, realiseert de conservator zich. „Waar het kon, hebben we gewisseld met voorwerpen uit Het Loo. In de samenwerking met het hof is gelukkig veel mogelijk.”

Stukken die nu even in Apeldoorn te zien zijn, komen ook uit het Paleis op de Dam, nog afgezien van het Koninklijk Huisarchief. „Daar wordt nog altijd de samovar van Anna Paulowna bewaard”, zegt Rem over een minder waardevol deel van de expositie. Er zijn vooral juwelen te zien, beschilderde porseleinen borden, een verguld zilveren theeservies en vele voorwerpen van malachiet. Waaronder een juwelenkist, siervazen, inktstellen en van alles dat ze op haar bureaus had staan. „Hoe ze nog een brief kon schrijven, is me een raadsel”, lacht Rem. „Haar kamers waren overladen!” Hij vertelt dat de tsarendochter nu eenmaal gewend was om zich te omringen met mooie spullen: „Het was eigenlijk een soort paradijsvogel die hier kwam binnenzeilen.”

Paleis Soestdijk, dat zij met met de kunstminnende Willem II bewoonde als buitenplaats, werd speciaal voor haar ingericht. „Daar kun je haar nog steeds ervaren”, volgens de samensteller van de expositie in Apeldoorn. „Voor een volledig beeld had het eigenlijk hier in de tuinen moeten staan.”

Het paleis liet zij herinrichten met schilderijen over de moed van haar man op het slagveld. In haar ogen werd hij destijds met recht omschreven als ’de held van Waterloo’. Mede door zijn toedoen zou de Franse keizer Napoleon voorgoed zijn verslagen. Uit de Leuvenzaal van paleis Soestdijk is nu ook een bijzondere tafel in Apeldoorn te zien.

In zijn bewondering voor haar stimuleerde Willem zijn vrouw, haar Russische natuur te behouden. Zoals Rem zegt: „De roem, de eer, de pathos die een grote rol speelden aan het hof in Sint Petersburg, dat paste hem allemaal uitstekend. Hij noemde haar liefkozend op z’n Russisch ’Anninka’. En als hem werd gevraagd wat hij voor zijn verjaardag wilde, dan zei hij: ’Als het maar van malachiet is’!”

annapaulowna-paul-rem-2

Hij liet zijn vrouw ook in haar waarde met haar eigen Russisch-Orthodoxe geloof, zoals de oorsponkelijk protestantse koning Willem-Alexander dat doet met zijn eigen katholieke echtgenote. Russische priesters, Russische zangers voor Anna’s eigen kapel, Russische kameniers, alles was ernaar om het haar naar de zin te maken. „Er was zelfs een Russische bakker”, weet Paul Rem.

Dat alles had natuurlijk zijn prijs. Het hofleven was ten tijde van koning Willem II en zijn Russische echtgenote zo luisterrijk, dat de koning bij zijn plotselinge overlijden in 1849 enorme schulden achterliet. Tsaar Nicolaas I, de andere broer van Anna Paulowna op de Russische troon, kocht stevig in op de veiling van de koninklijke schilderijencollectie. De Hollandse Meesters, waaronder verscheidene Rembrandts, Van Dijks en werken van Rubens, hangen nog steeds in De Hermitage in Sint Petersburg.

„Tekenend voor de on-Hollandse entourage die koningin Anna Paulowna normaal vond”, luidt Rem een anekdote in, „is het verhaal over haar reactie toen ze Paleis Het Loo voor het eerst zag. Ze zou hebben gezegd: ’Een leuk poortgebouw. Maar waar is het paleis?’”

Foto’s APA

Molenprijs 2016

Paul Rem roept u op

“Stem nu op de Middelste Molen in Loenen”

Help De Middelste Molen aan een nieuw bezoekerscentrum

In Papierfabriek De Middelste Molen wordt op ambachtelijke wijze papier gemaakt, door gebruik te maken van waterkracht en stoomenergie. Het papier is bijzonder geschikt voor verschillende kunstzinnige uitingen en wordt door kunstenaars in binnen- en buitenland hoog gewaardeerd.

De Middelste Molen is de enige papierfabriek in Nederland die nog in de oude staat bewaard is gebleven. Inmiddels is de papiermolen uitgegroeid tot een toeristische attractie op de Veluwe. Bezoekers kunnen het productieproces van dichtbij bekijken en mogen zelf handmatig papierscheppen. Om de gestaag groeiende stroom bezoekers te kunnen ontvangen, is vernieuwing van het bezoekerscentrum noodzakelijk.

Het huidige bezoekerscentrum van De Middelste Molen is opgebouwd uit een gedoneerd noodlokaal en verkeert in slechte staat. Op hoogtijdagen loopt de papiermolen bovendien tegen de bezoekerscapaciteit aan. Met een nieuwe ontvangstruimte kunnen meer bezoekers beter geïnformeerd worden. Door audiovisuele en interactieve presentaties, het tentoonstellen van historische voorwerpen en de mogelijkheid om grotere groepen te ontvangen, kan De Middelste Molen meer bezoekers laten kennismaken met de watermolen en het historische productieproces van ambachtelijk papier maken.

Maak een nieuw bezoekerscentrum mede mogelijk en stem op deze molen!

Anna Paulowna

Een kleurrijk leven beschreven door Paul Rem

In 2016 was het tweehonderd jaar geleden dat Anna Paulowna, zuster van de Russische tsaar, met de latere koning Willem II trouwt en naar Nederland komt. Loo-conservator Paul Rem schreef een boek over deze kleurrijke Romanov aan het Nederlandse hof.

Bestel dit boek nu in de online boekhandel!

anna-paulowna-1795-1865-paul-rem

128 pagina's, 23 x 28 cm, 100 illustraties in kleur, gebonden, Nederlands

Anna Paulowna wordt gerekend tot een van meest kleurrijke vorstinnen die Nederland heeft gekend. Aan het hof was de aanwezigheid van Anna duidelijk te merken. Daardoor stond het Nederlandse hof tijdens de regering van koning Willem II bekend om zijn pracht en praal. Anna verklaarde dikwijls dat Holland in vergelijking met moederland Rusland veel kleiner was, maar het trof haar diep dat het koninklijk huis zo dicht bij het volk stond.

Na de huwelijksfeesten in Sint-Petersburg komen honderd kisten met het jonge bruidspaar mee naar ons land. Kisten gevuld met haar weelderige uitzet, een keizerlijke hoogheid waardig: meubelen, kleding, juwelen, serviezen en een complete kerkuitrusting, want ook buiten Rusland blijft een Romanov trouw aan de Russisch-orthodoxe kerk. Veel van haar bezittingen, echte paleisstukken zoals serviezen, staatsieportretten en juwelen, zijn bewaard gebleven in de Koninklijke Verzamelingen en de collectie van Paleis Het Loo en worden getoond in dit boek.

Tentoontelling op Paleis Het Loo, tot en met 5 februari 2017

Tijd voor MAX te gast op Paleis Het Loo

Paul Rem ontvangt ‘Tijd voor MAX’ op Paleis Het Loo in een van de prachtigste tuinen van Europa.

De volgende 5 video’s zijn samenvattingen waarin met name Paul Rem de bijzondere koninklijke locatie belicht.

MAANDAG – 12 September 2016

Elke dag schuift Paul Rem aan de tafel aan om interessante wetenswaardigheden over het paleis te vertellen


DINSDAG – Delfts blauwe vazen

Paul Rem komt vertellen over scherven van Delfts blauwe vazen die in de tuin gevonden zijn


WOENSDAG – Cadeau van Hendrik voor Wilhelmina

Paul Rem vertelt ons over een romantisch cadeau dat Wilhelmina voor haar 24e verjaardag kreeg van haar echtgenoot prins Hendrik


DONDERDAG – Bloemen in Paleistuin

Paul Rem praat ons bij over de verschillende bloemen die gekweekt worden in de tuinen


VRIJDAG – Wilhelmina, liefde voor margrieten

Paul Rem, conservator van Paleis Het Loo, is er voor de laatste keer bij. Hij vertelt over Wilhelmina die een grote liefde had voor margrieten


WEEK 12 t/m 16 september – The making off ‘Tijd voor Max op Het Loo”

tijdvoormax-paleishetloo

Paleis het Loo in Apeldoorn. (Foto: Rob Voss - www.robvoss.nl)
Paleis Het Loo in Apeldoorn. (Foto: Rob Voss – www.robvoss.nl)

Paul Rem opent Kaasmarkt Edam

De opening en sluiting van de marktdag op de Edamse Kaasmarkt vindt plaats door het luiden van een bel. Dit luiden wordt in het algemeen gedaan door een prominente gast uit binnen- of buitenland, zoals leden van de eerste of tweede kamer, ministers en anderen die zich op een of andere wijze verdienstelijk hebben gemaakt. Ditmaal was het de beurt aan Paul Rem, hij was eregast op woensdag 17 augustus 2016.

Edam-kaasmarkt-PaulRem-3
Paul Rem met zijn vrouw Geertje Waanders (links)

Edam-kaasmarkt-PaulRem-2

WhatsApp Image 2016-08-17 at 15.45.47

Edam-kaasmarkt-PaulRem-1
Paul Rem eregast op Kaasmarkt Edam

kaasmarkt-edam-17082016-90-1030x689 kaasmarkt-edam-17082016-91-1030x689 kaasmarkt-edam-17082016-96-1030x689 kaasmarkt-edam-17082016-70-495x400

Krachtige Oranje-vrouwen

In de driedelige MAX-serie Drie vorstinnen van Oranje (zaterdagavond 11 juni 2016, 19.30 uur) komen achtereenvolgens Emma, Wilhelmina en Juliana aan bod. De vrouw van Willem III was de eerste regentes van ons land. Nadat de koning overleed, werd zij staatshoofd en bleef dat totdat haar dochter Wilhelmina achttien jaar werd.

krachtigOranjeVrouwen

In zijn zoektocht naar een bruid stuit Koning Willem III op Emma van Waldeck-Pyrmont. In eerste instantie heeft hij een oogje op haar zus, maar zij is al vergeven. Al gauw maakt hij de switch en de verloving van de 20-jarige Emma in 1878 met de 41 jaar oudere (!) vorst betekent een frisse wind door het Nederlandse koningshuis.

In een tijd vóór radio en tv reisde Emma door het land om met het volk kennis te maken. Zij legde daarmee de basis voor de viering van Koninginnedag en de toer door alle provincies. De presentatie van het drieluik is in handen van Paul Rem, conservator bij Paleis Het Loo.

Koningsdag 2016 op Paleis Soestdijk

Ook Koningsdag 2016 stond in het teken van Paleis Soestdijk. Paul Rem was als commentator te gast bij Tijd voor MAX

Paul Rem is kunsthistoricus, conservator bij Paleis Het Loo. Hij deed wetenschappelijk onderzoek naar de verbouwing van Paleis Soestdijk door de architect Jan de Greef (1815-1821).
Paleis Soestdijk, ons erfgoed onze zorg

Paul Rem in een interview vorige week met Sven Kockelmann “Mijn oproep is heel simpel, erfgoed is er niet voor niets, alles is belangrijk en alles kost geld. Wegen moeten onderhouden worden want we willen er graag op rijden. Mensen die in bed liggen en oud en gebrekkig zijn moeten geholpen worden, fatsoenlijk en dat kost hartstikke veel geld. Erfgoed daar zit je ook mee, daar moet je voor zorgen dat heb je!” Beluister hier het hele interview met Dr. Paul Rem.

Paleis Soestdijk

Ons erfgoed onze zorg

Dr. Paul Rem wordt geïnterviewd over de toekomst van Paleis Soestdijk op Radio Stand.NL door Sven Kockelmann.

Paleis Soestdijk is eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf, die wil het afstoten. Deze week debatteerde de Tweede Kamer over wat er moet gebeuren met het paleis. Sinds de jaren ’50 is er geen groot onderhoud meer geweest, wie gaat dit koninklijk erfgoed weer nieuw leven inblazen?

Paleis Soestdijk, onze zorg

Paul Rem in het interview “Mijn oproep is heel simpel, erfgoed is er niet voor niets, alles is belangrijk en alles kost geld. Wegen moeten onderhouden worden want we willen er graag op rijden. Mensen die in bed liggen en oud en gebrekkig zijn moeten geholpen worden, fatsoenlijk en dat kost hartstikke veel geld. Erfgoed daar zit je ook mee, daar moet je voor zorgen dat heb je!” Beluister hier het hele interview met Dr. Paul Rem.

Koningsdag

Ook Koningsdag 2016 stond in het teken van Paleis Soestdijk. Paul Rem was als commentator te gast bij Tijd voor Max

Dr. Paul Rem is historicus, conservator bij Paleis Het Loo en hij deed wetenschappelijk onderzoek naar de verbouwing van Paleis Soestdijk door de architect Jan de Greef (1815-1821).