Categorie archief: Royal

CHAPEAUX

111 hoeden van Koningin Beatrix op Het Loo

Prinses Beatrix is bekender met dan zonder hoed. Als koningin en prinses draagt ze hoeden in alle soorten en maten. Een bijzondere selectie uit de verzameling hoofddeksels worden nu tentoongesteld in Paleis Het Loo in Apeldoorn. Voor de opening van deze tentoonstelling  ‘Chapeaux!’ droeg de prinses deze keer overigens geen hoed. Paul Rem licht deze tentoonstelling toe in dit artikel, een radio-interview en op het TV Journaal.

In de 33 jaar dat Beatrix regeerde heeft ze veel verschillende hoeden gedragen. “Dat zijn typische koninginnehoeden waar de doorsnee Nederlandse vrouw slecht mee weg zou komen,” vertelt Paul Rem. Hij is conservator van Paleis Het Loo.

“Het zijn uitgesproken hoeden die heel duidelijk bij haar haar en robes passen. De Engelse koningin heeft een grote kroon met diamanten en goud, de Nederlandse koningin draagt een hoed alsof het een kroon zou kunnen zijn.”

Conservator van Paleis Het Loo Paul Rem spreekt van “typische koninginnehoeden waar de doorsnee Nederlandse vrouw slecht mee weg zou komen”. Hij vertelt verder aan de NOS: “Het zijn uitgesproken hoeden die heel duidelijk bij haar haar en robes passen. De Engelse koningin heeft een grote kroon met diamanten en goud, de Nederlandse koningin draagt een hoed alsof het een kroon zou kunnen zijn.”

“Toen Beatrix koningin werden er maar weinig hoeden gedragen, hierdoor kon Beatrix zich onderscheiden. “Aan het begin waren ze klein, maar ze werden alsmaar groter en architectonischer”, vervolgt conservator Paul Rem.

Opwaartse lijn

In de meeste hoeden van oud-koningin Beatrix zit een opwaartse lijn, zodat iedereen haar gezicht goed ziet. Een uitzondering hierop is de hoed die ze droeg tijdens de begrafenis van prins Claus: daarbij gaat de rand naar beneden. “De camera kon dus niet direct in haar gezicht blikken, waardoor ze wat privacy had.”

Koningin Beatrix op staatsbezoek aan de Nederlandse Antillen in 1980.
Koningin Beatrix heropent het vernieuwde Stedelijk Museum in 2012.
Koningin Beatrix houdt de troonrede op Prinsjesdag in 2012.
Koningin Beatrix tijdens de begrafenis van prins Claus in 2002.

In de periode dat Beatrix koningin werd, was de hoed al minder zichtbaar in het straatbeeld. “Maar hoe minder zichtbaar, hoe zichtbaarder deze bij Beatrix werd. Aan het begin nog klein, maar ze werden alsmaar groter en architectonischer.”

‘Chapeaux! de hoeden van Koningin Beatrix’ is vanaf morgen open voor publiek.

De hoeden zijn privébezit van prinses Beatrix, maar gaan na de expositie niet terug in de kast: ze liggen normaal gesproken bij het Koninklijk Huisarchief in Den Haag. De prinses kan ze daar wel ophalen voor speciale gelegenheden.

 

 

 

Maastrichtse TEFAF beurs wordt beschermd tegen namaak kunst

TEFAF toont in zijn 30 jarig bestaan meer dan 30.000 kunststukken ter waarde van ongeveer 2 miljard euro

Dr. Paul Rem en zijn collega deskundigen (Art Vetters) beoordelen elk kunstwerk voordat een handelaar deze mag tentoonstellen op de TEFAF kunstbeurs te Maastricht.

Originele Spaanse artikel…

Paul Rem, PhD. is Vetting member (categorie ‘Old Furniture’) at The European
Fine Arts Fair (TEFAF) te Maastricht.

Duitse Prinsen van Oranje schitteren deze winter in Huis Doorn

Gastconservator Paul Rem, van museum Paleis Het Loo, stelde de verhaallijn over de Duitse Prinsen van Oranje samen voor Huis Doorn. De Duitse prins Georg Friedrich van Pruisen, achter-achterkleinzoon van de laatste Duitse keizer Wilhelm II, is namelijk ook een Prins van Oranje. De oudste dochter van koning Willem-Alexander, prinses Amalia, is Prinses van Oranje.

Van 8 december tot en met 5 maart worden tijdens de speciale rondleiding ‘Duitse Prinsen van Oranje. Op huwelijksreis door Huis Doorn’ aan de hand van unieke objecten de banden tussen de Oranjes en het huis Hohenzollern in beeld gebracht.

prinsev-v-oranje-met-witruimte-1-900x900x1

Meer dan 50 collectiestukken zijn door museum Paleis Het Loo aan Huis Doorn uitgeleend. Naast portretten en relatiegeschenken worden ook persoonlijke bezittingen uit beide vorstenhuizen getoond, zoals een sieradenset van Wilhelmina van Pruisen, een japon van de jonge koningin Wilhelmina en een admiraalssteek van Prins Hendrik.

TROUWPARTIJEN Het Duitse geslacht Hohenzollern brengt sinds 1732 Prinsen van Oranje voort. In 1646 trouwde Louise Henriëtte van Oranje-Nassau, kleindochter van Willem van Oranje, met Friedrich Wilhelm I van Brandenburg, voorvader van de koningen van Pruisen. Dit huwelijk was de eerste van zes trouwpartijen waarbij de dynastieke banden tussen de Hohenzollern en de Oranjes werden aangehaald. De titel ‘Prins van Oranje’, wordt sindsdien tussen beide geslachten gedeeld.

Deze historische connecties hebben tastbare sporen nagelaten in de collecties van Huis Doorn en museum Paleis Het Loo. De reden dat de laatste Duitse keizer in 1918 naar Nederland vluchtte heeft waarschijnlijk ook te maken met deze eeuwenoude banden tussen de Hohenzollern en de Oranjes.

‘Duitse Prinsen van Oranje: Op huwelijksreis door Huis Doorn’, is alleen met een rondleiding te bezoeken van 8 december t/m 5 maart 2017. De rondleidingen zijn om 13.00 uur en 14.30 uur. Reserveren wordt aangeraden.

Raadpleeg de website voor informatie over prijzen en openingstijden.www.huisdoorn.nl

Reserveren kan via info@huisdoorn.nl of 0343 – 421 020.

Exotische Anna juweel van Oranje

Anna Paulowna trouwde 200 jaar geleden met Willem II en was niet bescheiden. Honderd kisten bagage nam ze mee uit Rusland. In Paleis Het Loo is haar weelderigheid te zien.

Tot haar dood bleef ze verlangen naar Rusland. Anna Paulowna (1795-1865) beschikte niet alleen in al haar paleizen en buitenverblijven over een complete Russische kapel maar liet zich overal omringen met herinneringen aan Sint-Petersburg. Ze had haar eigen Russische bakker, dronk thee met water uit een Russische samowar en nam ijskoude baden naar Russisch gebruik.

annapaulowna

Kleurrijk

Paul Rem, conservator van Paleis Het Loo, noemt haar een ‘kleurrijke koningin’. Hij verdiepte zich zeven jaar in het leven van deze Russische Oranje. ,,Zonder haar was het Hollandse hofleven waarschijnlijk een stuk saaier geweest. Den Haag, waar ze woonde in Paleis Kneuterdijk, vond ze maar een dorp.”

Het had niet veel gescheeld of ze was op haar 14de met Napoleon getrouwd die haar twee keer een huwelijksaanzoek deed. Aan de Nederlandse Willem II had ze op haar 20ste een stabielere echtgenoot. De volkse Hollandse mentaliteit kon Anna niet bekoren. Ze was in Rusland als dochter van de tsaar, het geslacht van de roemrijke Romanovs, wel anders gewend. Volgens Paul Rem zei ze over Het Loo: ,,Mooi poortgebouw, maar waar is het paleis?” We zien haar op imponerende schilderijen gekleed in weelderige jurken, behangen met edelstenen en veelal gehuld in kasjmiersjaals. Honderd kisten bagage nam ze mee uit Rusland. Al haar snoeren, diademen, ceinturen, oorhangers, colliers waren voorzien van edelstenen als diamant, robijn, saffier, smaragd en amethist. En 1.100 losse parels. Eerder had Willem vanuit Rusland aan zijn vader geschreven dat één paleis niet toereikend was. Of er alvast wat bijgebouwd kon worden? Naast een hofmantel afgezet met hermelijn telde haar garderobe dertig jurken met sleep vol kloskant, tweehonderd paar schoenen en vele korsetten, huismutsen, mouchoirs en onderrokken.

Zonder Anna was het hof een stuk saaier geweest

In de expositie treffen we haar oogverblindende servies, veertigdelig met afbeeldingen van Russische stads- en plattelandstaferelen. En als pronkstuk de keizerlijke toiletspiegel uit 1815 met aan weerszijden enorme kandelaars. ,,Die ging overal mee naar toe. Ik vond hem met gebroken spiegel”, vertelt Rem.

Máxima

Volgens Rem beschouwde AnnaPauwlona zich ‘als het meest kostbare juweel van de dynastie’. Zij speelde politiek geen rol maar was wel een factor in het staatsbestel om rekening mee te houden. Hij vergelijkt haar met Máxima. ,,Beiden hebben hun exotische stempel gedrukt op onze wat stijve monarchie.”

09a77f7fe8541470c15bd0b652229175d1eb2f11

In de nieuwe expositie van Paleis Het Loo zien we veel protserige objecten. Geen brieven of persoonlijke voorwerpen. Het meest intiem is het ‘dodenportret’ van haar man en zijn zeemleren broek. Het koninklijke geluk duurde slechts acht jaar want Willem II sterft al op 57-jarige leeftijd. ,,Ongetwijfeld had hij minnaressen, zo ging dat. Maar ze respecteerden elkaar zeer”, benadrukt Rem. Dat Anna Paulowna ons koningshuis pracht en praal bijbracht wordt in Het Loo duidelijk. Op haar beurt leerde zij in Nederland, waar het volk de koningin-weduwe steeds meer waardeerde, de kunst van het leven.

Pracht en Praal rond Anna Paulowna

Het moet bij Het Loo gebeurd zijn, of bij Soestdijk. Anna Paulowna, de nieuwe koningin van Nederland, zei: „Mooi poortgebouw. Waar is het paleis?”

Of het echt gebeurd is, weet dr. Paul Rem niet. „Het geeft wel aan hoe groot de overgang van het Russische naar het Nederlandse hof voor haar geweest moet zijn.”

gatschina-schloss_2010_panorama_front
Gatschina Paleis – geboortehuis van Anna Paulowna
catherine_palace_in_tsarskoe_selo_02
Catharinapaleis – waar jonge Anna opgroeide

De conservator van Paleis Het Loo richtte een tentoonstelling in over de echtgenote van koning Willem II en schreef een boek over haar. ”Anna Paulowna, kleurrijke koningin”, heet de expositie in het Apeldoornse paleis die woensdag door koningin Máxima werd geopend. Kleurrijk zijn de banieren aan weerszijden van de deur die bezoekers welkom heten. „Ik laat niet de gebruikelijke persoonlijke dingetjes zien: briefjes, knotjes wol, een brilletje”, zegt Rem terwijl hij het paleisplein oversteekt. „We tonen vooral de rijkdom die Anna meebracht.”

gau1878
De rijkdom waarin Anna Paulowna opgroeide

Anna Paulowna (1795-1865) was een Russisch grootvorstin, zuster van de tsaar. Haar huwelijk –dit jaar twee eeuwen geleden– met kroonprins Willem verhoogde de allure van het Nederlandse vorstenhuis, in een land dat nog maar kort een monarchie was. En het gaf de Russen voet aan de grond in West-Europa, waar de macht van Frankrijk nog maar net was bedwongen.

gay1877

„Ik ben in de eerste plaats een Russische grootvorstin, en dan pas koningin van Nederland. Het is een eer voor een land een Russische grootvorstin als koningin te krijgen”, liet Anna zich eens ontvallen tegenover een kamerheer.

050aa768a3d311c098dd99bc29d4f5cf

Kleurrijk

Nederland heeft het geweten dat er een Romanov aan het hof verscheen. Al vanuit Sint-Petersburg schreef bruidegom Willem aan zijn vader dat er meer ruimte vrijgemaakt moest worden, gezien de vele spullen die de bruid van het Russische hof meekreeg.

En iets daarvan laat Het Loo nu zien. De lange zaal is verdeeld in ruimten met verschillende vormen en kleuren, om een indruk te geven van de Hermitage, het immense Winterpaleis in Sint-Petersburg, aan de oever van de Neva.

Aan de wand prijken portretten van de Russische keizersdochter en haar Nederlandse echtgenoot. Er hangen ook schilderijen van haar ouders. „Die kijken van elkaar weg. Zo goed was het huwelijk nu ook weer niet”, zegt Rem.

Er hangt een houtskooltekening die Anna Paulowna vervaardigde van Johannes de Doper en het Lam Gods, met ernaast een schilderijtje waarop te zien is hoe ze haar kunstwerken vervaardigde. Hoeveel hulp ze erbij kreeg, is niet duidelijk.

Voordat huwelijken tussen koninklijke en keizerlijke telgen werden beklonken, moesten ze met elkaar ‘kennismaken’. Dat gebeurde door het elkaar toezenden van miniatuurportretten. Dat van Anna Paulowna ligt hier nu te kijk.

Zakdoek op de grond

De bevlogen conservator van Het Loo schetst tijdens zijn rondleiding het schokeffect dat de komst van Anna Paulowna teweegbracht. „Aan het sobere hof van koning Willem I verscheen opeens zo’n grootvorstin die make-up gebruikte en behangen was met juwelen. Het moest een en al keizerlijke grootheid uitstralen.”

Dat mocht wat kosten, en het woog ook letterlijk zwaar, weten de mannen die het ene na het andere meubelstuk de expositieruimte binnensjouwen. Een enorme siervaas, een vitrine vol juwelen, een tafel waarin een borduurwerk van Anna Paulowna is aangebracht, een uitbundig gedecoreerd servies, het diende allemaal vooral om indruk te maken.

Er liggen twee zakdoeken, met daarop een gekroonde A. „Die heeft ze op elk portret in haar hand. Nadat ze haar neus snoot, gooide ze haar zakdoek op de grond en riep ze een lakei die hem moest komen weghalen.”

Russisch-orthodox

Kerkelijke attributen zijn er ook, want de echtgenote van Willem II bleef Russisch-orthodox en kreeg in elk paleis een eigen kapel, waar haar eigen priesters en zangers dienstdeden. Intussen was wel vastgelegd dat haar kinderen protestants zouden worden opgevoed.

Hoe verschillend de afkomst van de echtelieden ook was, ze hadden een goed huwelijk, zegt Rem. „Dat blijkt wel uit de vele, vele brieven die ze aan haar familie schreef. Daarin schreef ze ook vol trots over zijn militaire verrichtingen.”

Anna Paulowna introduceerde de grootmeesteres aan het hof. Er hangt een schilderij van de dame die deze functie toen bekleedde, met op haar japon een medaillonnetje met het portret van de vorstin zelf. En dat medaillonnetje is bewaard gebleven en ligt voor het schilderij.

Treurvoorwerpen

Zo bevat de expositie tal van aardige details. Een aquarel van Paleis Kneuterdijk; een collage van Paleis Soestdijk. Anna’s psalmboek, in paarse zijde genaaid. De troon uit de Nieuwe Kerk van Amsterdam, versleten en wel. Melancholieke afbeeldingen van de vorstin nadat ze plotseling weduwe was geworden. Een kast vol treurvoorwerpen, zoals Willems dodenmasker en het Russische mutsje dat hij op zijn laatste portret droeg. Uit Anna Paulowna kreeg Het Loo het avondmaalsservies te leen dat het Noord-Hollandse dorp van de vorstin kreeg.

Gifgroen is het malachiet dat in de Oeral werd gedolven en in tal van Anna’s meubelstukken was verwerkt. Het is nu zelfs afgebeeld in de vloer van de tweede expositiezaal, boven de eerste.

Biografie

Koningin Máxima kreeg woensdag het boek overhandigd dat dr. Rem over haar illustere voorgangster schreef. „Anna Paulowna heeft me altijd al geïntrigeerd”, zegt de conservator. „Ik heb de afgelopen 23 jaar onderzoek naar haar gedaan en ben regelmatig in Rusland geweest. Het feit dat het dit jaar twee eeuwen geleden is dat ze trouwde en naar Nederland kwam, is een mooie aanleiding voor een expositie en een biografie.”

De tentoonstelling Anna Paulowna, kleurrijke koningin” loopt tot 5 februari. Vanaf 15 oktober worden er gratis rondleidingen door de expositiezaal aangeboden.

Voor € 24,95 is de 128 bladzijden tellende biografie van Anna Paulowna (geschreven door Paul Rem) te koop (ISBN 978 94 6262 098 8).

Een kleurrijke rondleiding door Paul Rem

Maxima opent tentoonstelling Anna Paulowna

Koningin Máxima wordt rondgeleid door conservator Paul Rem tijdens de opening van de tentoonstelling Anna Paulowna-kleurrijke koningin, op Paleis Het Loo

Dit jaar is het tweehonderd jaar geleden dat Anna Paulowna met de latere Koning Willem II trouwt en naar Nederland komt.

anna-maxima-paul-rem
Paul Rem schreef een boek “Anna Paulowna – Een kleurrijke Romanov aan het Nederlandse hof”. Het eerste exemplaar werd overhandigd aan koningin Máxima.

BESTEL HET BOEK

Foto: ANP ROYAL IMAGES ROBIN VAN LONKHUIJSEN

Expo rond ’Máxima van weleer’

Tsarendochter Anna Paulowna was trofee voor het koningshuis

Een kleurrijke verschijning aan het sobere Nederlandse hof. Het wordt gezegd van de Russische grootvorstin Anna Paulowna (1795-1865), echtgenote van koning Willem II, zoals later over koningin Máxima. Vandaag opent de koningin in Paleis Het Loo een tentoonstelling over haar voorgangster die veel stof deed opwaaien.

annapaulowna-paul-rem-1
Conservator Paul Rem van museum Paleis Het Loo behandelt het gouden servies van Anna Paulowna met eerbied. Vanaf het schilderij kijkt de toenmalige koninklijke familie over zijn schouder mee. De tentoonstelling over de echtgenote van koning Willem II wordt vandaag geopend door koningin Máxima.

De omschrijving ’kleurrijk’ van Anna Paulowna is van Paul Rem, conservator van het Apeldoornse museumpaleis en verantwoordelijk voor de expositie. Hij legt uit: „Zij was een statige, lange persoon, opvallend gekleed. Op een soiree kon ze zwaar behangen zijn met juwelen. En ze zat altijd dik onder de make-up, wat hier ongewoon was, maar normaal naar Russisch gebruik.”

Prins Willem II was verrukt toen hij de zus van de Russische tsaar Alexander ontmoette in Sint Petersburg. „Ze is geweldig. Ze is mooi. Wát een gestalte!”, verwoordt Rem het enthousiasme van de toekomstige koning. Tweehonderd jaar geleden trouwde de enthousiaste Willem II met zijn oogappel: het zou een liefdevol huwelijk worden.

Net als koningin Máxima was Anna Paulowna een welkome nieuwkomer bij de Nederlandse koninklijke familie. Opeens waaide er een nieuwe wind door de paleizen. Waren er bij prinses Máxima aanvankelijk nog tegenstanders van het idee dat ze ooit koningin zou worden, bij Anna Paulowna was het omgekeerd. Zij was vanwege haar komaf een ware trofee voor het destijds nog jonge koningshuis.

Een dochter van de Russische tsaar, daarmee kon de statuur van het Oranje-huis en het pas enkele jaren oude koninkrijk mooi worden bevestigd. Zo zouden de hoogste Europese kringen zich realiseren dat er aan de Noordzee een factor van betekenis was bijgekomen. Een huwelijksparter met groter aanzien was nauwelijks denkbaar voor Willem II, die van 1840 tot 1849 koning zou worden met aan zijn zijde de grootvorstin uit het machtige Rusland.

„Die afkomst wilde zij niet verloochenen”, verzekert Rem. „Zij was de formele hofregels gewend. Zij had geleerd: Zó moet je bewegen. Zó gedragen. Daar week ze ook hier niet vanaf. Bovendien wist zij heel goed wat de functie was van een bal, een diner of een soiree, zoals ze na haar komst veelvuldig aan het Nederlandse hof werden georganiseerd. Ze wist dat je alle middelen moest inzetten, van diamanten tot gekleurde steensoorten uit Rusland. De koninklijke familie maakt daar nog steeds gebruik van.”

Zo pronkt op de tentoonstelling een kostbare wandtafel van de groene steensoort malachiet, die normaal in de vestibule staat van het Haagse Paleis Noordeinde. „Er zijn nu vanwege de tentoonstelling wat lege plekken in Paleis Noordeinde”, realiseert de conservator zich. „Waar het kon, hebben we gewisseld met voorwerpen uit Het Loo. In de samenwerking met het hof is gelukkig veel mogelijk.”

Stukken die nu even in Apeldoorn te zien zijn, komen ook uit het Paleis op de Dam, nog afgezien van het Koninklijk Huisarchief. „Daar wordt nog altijd de samovar van Anna Paulowna bewaard”, zegt Rem over een minder waardevol deel van de expositie. Er zijn vooral juwelen te zien, beschilderde porseleinen borden, een verguld zilveren theeservies en vele voorwerpen van malachiet. Waaronder een juwelenkist, siervazen, inktstellen en van alles dat ze op haar bureaus had staan. „Hoe ze nog een brief kon schrijven, is me een raadsel”, lacht Rem. „Haar kamers waren overladen!” Hij vertelt dat de tsarendochter nu eenmaal gewend was om zich te omringen met mooie spullen: „Het was eigenlijk een soort paradijsvogel die hier kwam binnenzeilen.”

Paleis Soestdijk, dat zij met met de kunstminnende Willem II bewoonde als buitenplaats, werd speciaal voor haar ingericht. „Daar kun je haar nog steeds ervaren”, volgens de samensteller van de expositie in Apeldoorn. „Voor een volledig beeld had het eigenlijk hier in de tuinen moeten staan.”

Het paleis liet zij herinrichten met schilderijen over de moed van haar man op het slagveld. In haar ogen werd hij destijds met recht omschreven als ’de held van Waterloo’. Mede door zijn toedoen zou de Franse keizer Napoleon voorgoed zijn verslagen. Uit de Leuvenzaal van paleis Soestdijk is nu ook een bijzondere tafel in Apeldoorn te zien.

In zijn bewondering voor haar stimuleerde Willem zijn vrouw, haar Russische natuur te behouden. Zoals Rem zegt: „De roem, de eer, de pathos die een grote rol speelden aan het hof in Sint Petersburg, dat paste hem allemaal uitstekend. Hij noemde haar liefkozend op z’n Russisch ’Anninka’. En als hem werd gevraagd wat hij voor zijn verjaardag wilde, dan zei hij: ’Als het maar van malachiet is’!”

annapaulowna-paul-rem-2

Hij liet zijn vrouw ook in haar waarde met haar eigen Russisch-Orthodoxe geloof, zoals de oorsponkelijk protestantse koning Willem-Alexander dat doet met zijn eigen katholieke echtgenote. Russische priesters, Russische zangers voor Anna’s eigen kapel, Russische kameniers, alles was ernaar om het haar naar de zin te maken. „Er was zelfs een Russische bakker”, weet Paul Rem.

Dat alles had natuurlijk zijn prijs. Het hofleven was ten tijde van koning Willem II en zijn Russische echtgenote zo luisterrijk, dat de koning bij zijn plotselinge overlijden in 1849 enorme schulden achterliet. Tsaar Nicolaas I, de andere broer van Anna Paulowna op de Russische troon, kocht stevig in op de veiling van de koninklijke schilderijencollectie. De Hollandse Meesters, waaronder verscheidene Rembrandts, Van Dijks en werken van Rubens, hangen nog steeds in De Hermitage in Sint Petersburg.

„Tekenend voor de on-Hollandse entourage die koningin Anna Paulowna normaal vond”, luidt Rem een anekdote in, „is het verhaal over haar reactie toen ze Paleis Het Loo voor het eerst zag. Ze zou hebben gezegd: ’Een leuk poortgebouw. Maar waar is het paleis?’”

Foto’s APA