Categorie archief: Musea

“1001 buildings you must see before you die”

Paleis Het Loo

Zo luidde een recente tweet van ‘Modern Architecture’ (een mij verder onbekende bron met een subjectieve ranking) vleiend.

Paleis Het Loo

Het jachthuis van koning-stadhouder Willem III is niet geselecteerd om zijn ensemble van huis-tuin-interieur, maar juist om zijn architectuur. Het Loo behoort tot een van de meest vooraanstaande voorbeelden van de ‘strenge stijl’ van het Hollands-classicisme, de midden-17de-eeuwse barokstijl. Pilasters waren altijd al decoratief, maar zij gaven uiteindelijk de maatvoering van de gevel aan. Nu werd besloten de grote vlakken te laten spreken. Barok op zijn deftigst.

Duitse Prinsen van Oranje schitteren deze winter in Huis Doorn

Gastconservator Paul Rem, van museum Paleis Het Loo, stelde de verhaallijn over de Duitse Prinsen van Oranje samen voor Huis Doorn. De Duitse prins Georg Friedrich van Pruisen, achter-achterkleinzoon van de laatste Duitse keizer Wilhelm II, is namelijk ook een Prins van Oranje. De oudste dochter van koning Willem-Alexander, prinses Amalia, is Prinses van Oranje.

Van 8 december tot en met 5 maart worden tijdens de speciale rondleiding ‘Duitse Prinsen van Oranje. Op huwelijksreis door Huis Doorn’ aan de hand van unieke objecten de banden tussen de Oranjes en het huis Hohenzollern in beeld gebracht.

prinsev-v-oranje-met-witruimte-1-900x900x1

Meer dan 50 collectiestukken zijn door museum Paleis Het Loo aan Huis Doorn uitgeleend. Naast portretten en relatiegeschenken worden ook persoonlijke bezittingen uit beide vorstenhuizen getoond, zoals een sieradenset van Wilhelmina van Pruisen, een japon van de jonge koningin Wilhelmina en een admiraalssteek van Prins Hendrik.

TROUWPARTIJEN Het Duitse geslacht Hohenzollern brengt sinds 1732 Prinsen van Oranje voort. In 1646 trouwde Louise Henriëtte van Oranje-Nassau, kleindochter van Willem van Oranje, met Friedrich Wilhelm I van Brandenburg, voorvader van de koningen van Pruisen. Dit huwelijk was de eerste van zes trouwpartijen waarbij de dynastieke banden tussen de Hohenzollern en de Oranjes werden aangehaald. De titel ‘Prins van Oranje’, wordt sindsdien tussen beide geslachten gedeeld.

Deze historische connecties hebben tastbare sporen nagelaten in de collecties van Huis Doorn en museum Paleis Het Loo. De reden dat de laatste Duitse keizer in 1918 naar Nederland vluchtte heeft waarschijnlijk ook te maken met deze eeuwenoude banden tussen de Hohenzollern en de Oranjes.

‘Duitse Prinsen van Oranje: Op huwelijksreis door Huis Doorn’, is alleen met een rondleiding te bezoeken van 8 december t/m 5 maart 2017. De rondleidingen zijn om 13.00 uur en 14.30 uur. Reserveren wordt aangeraden.

Raadpleeg de website voor informatie over prijzen en openingstijden.www.huisdoorn.nl

Reserveren kan via info@huisdoorn.nl of 0343 – 421 020.

Pracht en Praal rond Anna Paulowna

Het moet bij Het Loo gebeurd zijn, of bij Soestdijk. Anna Paulowna, de nieuwe koningin van Nederland, zei: „Mooi poortgebouw. Waar is het paleis?”

Of het echt gebeurd is, weet dr. Paul Rem niet. „Het geeft wel aan hoe groot de overgang van het Russische naar het Nederlandse hof voor haar geweest moet zijn.”

gatschina-schloss_2010_panorama_front
Gatschina Paleis – geboortehuis van Anna Paulowna
catherine_palace_in_tsarskoe_selo_02
Catharinapaleis – waar jonge Anna opgroeide

De conservator van Paleis Het Loo richtte een tentoonstelling in over de echtgenote van koning Willem II en schreef een boek over haar. ”Anna Paulowna, kleurrijke koningin”, heet de expositie in het Apeldoornse paleis die woensdag door koningin Máxima werd geopend. Kleurrijk zijn de banieren aan weerszijden van de deur die bezoekers welkom heten. „Ik laat niet de gebruikelijke persoonlijke dingetjes zien: briefjes, knotjes wol, een brilletje”, zegt Rem terwijl hij het paleisplein oversteekt. „We tonen vooral de rijkdom die Anna meebracht.”

gau1878
De rijkdom waarin Anna Paulowna opgroeide

Anna Paulowna (1795-1865) was een Russisch grootvorstin, zuster van de tsaar. Haar huwelijk –dit jaar twee eeuwen geleden– met kroonprins Willem verhoogde de allure van het Nederlandse vorstenhuis, in een land dat nog maar kort een monarchie was. En het gaf de Russen voet aan de grond in West-Europa, waar de macht van Frankrijk nog maar net was bedwongen.

gay1877

„Ik ben in de eerste plaats een Russische grootvorstin, en dan pas koningin van Nederland. Het is een eer voor een land een Russische grootvorstin als koningin te krijgen”, liet Anna zich eens ontvallen tegenover een kamerheer.

050aa768a3d311c098dd99bc29d4f5cf

Kleurrijk

Nederland heeft het geweten dat er een Romanov aan het hof verscheen. Al vanuit Sint-Petersburg schreef bruidegom Willem aan zijn vader dat er meer ruimte vrijgemaakt moest worden, gezien de vele spullen die de bruid van het Russische hof meekreeg.

En iets daarvan laat Het Loo nu zien. De lange zaal is verdeeld in ruimten met verschillende vormen en kleuren, om een indruk te geven van de Hermitage, het immense Winterpaleis in Sint-Petersburg, aan de oever van de Neva.

Aan de wand prijken portretten van de Russische keizersdochter en haar Nederlandse echtgenoot. Er hangen ook schilderijen van haar ouders. „Die kijken van elkaar weg. Zo goed was het huwelijk nu ook weer niet”, zegt Rem.

Er hangt een houtskooltekening die Anna Paulowna vervaardigde van Johannes de Doper en het Lam Gods, met ernaast een schilderijtje waarop te zien is hoe ze haar kunstwerken vervaardigde. Hoeveel hulp ze erbij kreeg, is niet duidelijk.

Voordat huwelijken tussen koninklijke en keizerlijke telgen werden beklonken, moesten ze met elkaar ‘kennismaken’. Dat gebeurde door het elkaar toezenden van miniatuurportretten. Dat van Anna Paulowna ligt hier nu te kijk.

Zakdoek op de grond

De bevlogen conservator van Het Loo schetst tijdens zijn rondleiding het schokeffect dat de komst van Anna Paulowna teweegbracht. „Aan het sobere hof van koning Willem I verscheen opeens zo’n grootvorstin die make-up gebruikte en behangen was met juwelen. Het moest een en al keizerlijke grootheid uitstralen.”

Dat mocht wat kosten, en het woog ook letterlijk zwaar, weten de mannen die het ene na het andere meubelstuk de expositieruimte binnensjouwen. Een enorme siervaas, een vitrine vol juwelen, een tafel waarin een borduurwerk van Anna Paulowna is aangebracht, een uitbundig gedecoreerd servies, het diende allemaal vooral om indruk te maken.

Er liggen twee zakdoeken, met daarop een gekroonde A. „Die heeft ze op elk portret in haar hand. Nadat ze haar neus snoot, gooide ze haar zakdoek op de grond en riep ze een lakei die hem moest komen weghalen.”

Russisch-orthodox

Kerkelijke attributen zijn er ook, want de echtgenote van Willem II bleef Russisch-orthodox en kreeg in elk paleis een eigen kapel, waar haar eigen priesters en zangers dienstdeden. Intussen was wel vastgelegd dat haar kinderen protestants zouden worden opgevoed.

Hoe verschillend de afkomst van de echtelieden ook was, ze hadden een goed huwelijk, zegt Rem. „Dat blijkt wel uit de vele, vele brieven die ze aan haar familie schreef. Daarin schreef ze ook vol trots over zijn militaire verrichtingen.”

Anna Paulowna introduceerde de grootmeesteres aan het hof. Er hangt een schilderij van de dame die deze functie toen bekleedde, met op haar japon een medaillonnetje met het portret van de vorstin zelf. En dat medaillonnetje is bewaard gebleven en ligt voor het schilderij.

Treurvoorwerpen

Zo bevat de expositie tal van aardige details. Een aquarel van Paleis Kneuterdijk; een collage van Paleis Soestdijk. Anna’s psalmboek, in paarse zijde genaaid. De troon uit de Nieuwe Kerk van Amsterdam, versleten en wel. Melancholieke afbeeldingen van de vorstin nadat ze plotseling weduwe was geworden. Een kast vol treurvoorwerpen, zoals Willems dodenmasker en het Russische mutsje dat hij op zijn laatste portret droeg. Uit Anna Paulowna kreeg Het Loo het avondmaalsservies te leen dat het Noord-Hollandse dorp van de vorstin kreeg.

Gifgroen is het malachiet dat in de Oeral werd gedolven en in tal van Anna’s meubelstukken was verwerkt. Het is nu zelfs afgebeeld in de vloer van de tweede expositiezaal, boven de eerste.

Biografie

Koningin Máxima kreeg woensdag het boek overhandigd dat dr. Rem over haar illustere voorgangster schreef. „Anna Paulowna heeft me altijd al geïntrigeerd”, zegt de conservator. „Ik heb de afgelopen 23 jaar onderzoek naar haar gedaan en ben regelmatig in Rusland geweest. Het feit dat het dit jaar twee eeuwen geleden is dat ze trouwde en naar Nederland kwam, is een mooie aanleiding voor een expositie en een biografie.”

De tentoonstelling Anna Paulowna, kleurrijke koningin” loopt tot 5 februari. Vanaf 15 oktober worden er gratis rondleidingen door de expositiezaal aangeboden.

Voor € 24,95 is de 128 bladzijden tellende biografie van Anna Paulowna (geschreven door Paul Rem) te koop (ISBN 978 94 6262 098 8).

Molenprijs 2016

Paul Rem roept u op

“Stem nu op de Middelste Molen in Loenen”

Help De Middelste Molen aan een nieuw bezoekerscentrum

In Papierfabriek De Middelste Molen wordt op ambachtelijke wijze papier gemaakt, door gebruik te maken van waterkracht en stoomenergie. Het papier is bijzonder geschikt voor verschillende kunstzinnige uitingen en wordt door kunstenaars in binnen- en buitenland hoog gewaardeerd.

De Middelste Molen is de enige papierfabriek in Nederland die nog in de oude staat bewaard is gebleven. Inmiddels is de papiermolen uitgegroeid tot een toeristische attractie op de Veluwe. Bezoekers kunnen het productieproces van dichtbij bekijken en mogen zelf handmatig papierscheppen. Om de gestaag groeiende stroom bezoekers te kunnen ontvangen, is vernieuwing van het bezoekerscentrum noodzakelijk.

Het huidige bezoekerscentrum van De Middelste Molen is opgebouwd uit een gedoneerd noodlokaal en verkeert in slechte staat. Op hoogtijdagen loopt de papiermolen bovendien tegen de bezoekerscapaciteit aan. Met een nieuwe ontvangstruimte kunnen meer bezoekers beter geïnformeerd worden. Door audiovisuele en interactieve presentaties, het tentoonstellen van historische voorwerpen en de mogelijkheid om grotere groepen te ontvangen, kan De Middelste Molen meer bezoekers laten kennismaken met de watermolen en het historische productieproces van ambachtelijk papier maken.

Maak een nieuw bezoekerscentrum mede mogelijk en stem op deze molen!

Paleis Soestdijk

Ons erfgoed onze zorg

Dr. Paul Rem wordt geïnterviewd over de toekomst van Paleis Soestdijk op Radio Stand.NL door Sven Kockelmann.

Paleis Soestdijk is eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf, die wil het afstoten. Deze week debatteerde de Tweede Kamer over wat er moet gebeuren met het paleis. Sinds de jaren ’50 is er geen groot onderhoud meer geweest, wie gaat dit koninklijk erfgoed weer nieuw leven inblazen?

Paleis Soestdijk, onze zorg

Paul Rem in het interview “Mijn oproep is heel simpel, erfgoed is er niet voor niets, alles is belangrijk en alles kost geld. Wegen moeten onderhouden worden want we willen er graag op rijden. Mensen die in bed liggen en oud en gebrekkig zijn moeten geholpen worden, fatsoenlijk en dat kost hartstikke veel geld. Erfgoed daar zit je ook mee, daar moet je voor zorgen dat heb je!” Beluister hier het hele interview met Dr. Paul Rem.

Koningsdag

Ook Koningsdag 2016 stond in het teken van Paleis Soestdijk. Paul Rem was als commentator te gast bij Tijd voor Max

Dr. Paul Rem is historicus, conservator bij Paleis Het Loo en hij deed wetenschappelijk onderzoek naar de verbouwing van Paleis Soestdijk door de architect Jan de Greef (1815-1821).

Koninklijke foto’s

Door fotograaf Vincent Mentzel, nu tentoongesteld op Paleis Het Loo

10 januari 1985: de koninklijke familie op Huis ten Bosch. Koningin Beatrix, prins Willem-Alexander en prins Claus. Daarachter de prinsen Constantijn en Johan Friso.



Prins Claus in zijn studeerkamer-1985. Favoriete foto van fotograaf Vincent Mentzel.


HKH Prinses BEATRIX gedurende een ‘photoshoot’ op Paleis Drakesteyn ten behoeve van beeltenis op postzegel. Foto VINCENT MENTZEL. Lage Vuursche, 1 november 1979. Collectie Rijksmuseum Amsterdam.


De Nederlandse Koninklijke familie op Paleis Huis ten Bosch. HM Koningin Beatrix, Kroonprins Willem Alexander en Prins Claus. Daarachter Prins Constantijn en Prins Friso. Foto VINCENT MENTZEL. Den Haag, 10 januari 1985.


Paleis Het Loo toont een overzicht van de foto’s die fotograaf Vincent Mentzel in de afgelopen decennia heeft gemaakt van de koninklijke familie.

Mentzel maakte twee keer een staatsieportret van koningin Beatrix, in 1980 en in 2010. Zijn officiële foto’s vormden de basis van haar portret op de Nederlandse gulden en de bekende ‘stippelpostzegel’.

Als fotograaf bouwde hij een bijzondere band op met de koninklijke familie en zo kreeg hij de gelegenheid om ook de meer informele momenten vast te leggen. Dit leverde een serie intieme en persoonlijke portretten op, waarvan een selectie te zien is op de expositie.

“Het is alsof je er zelf bij bent”, vertelt Paul Rem. Volgens Mentzel kon hij die sfeer creëren “dankzij de goede band met de koninklijke familie en het feit dat er wederzijds respect was”.



Foto’s: Vincent Mentzel
Video 1: Uitzending Tijd voor Max met Paul Rem als tafelgast
Video 2: Uitzending NOS ‘de Oranjes zoals we ze niet kennen’
Video 3: Blauw Bloed, koninklijke foto’s door Vincent Mentzel
Tentoonstelling: Paleis Het Loo