Categorie archief: Documentaire

Drie Vorstinnen van Oranje

Een andere kijk op Oranje
Zaterdag 15, 22 en 29 augustus 2015 zendt Omroep MAX op NPO2 een drieluik uit ‘Drie Vorstinnen van Oranje’. Paul Rem geeft een nieuw beeld van de Oranje vorstinnen Emma, Wilhelmina en Juliana. S
amen met een aantal deskundigen onderzoekt Paul Rem hoe deze drie sterke vrouwen, ieder op hun eigen wijze, Nederland verder brachten.

DrieVorstinnenVanOranje

Paul Rem, conservator bij Paleis Het Loo en kenner van de geschiedenis van ons koningshuis is de centrale presentator in deze boeiende documentaire serie.  Paul Rem onderzoekt samen met een aantal deskundigen wat deze vorstinnen allemaal betekend hebben voor ons land; hoe gaven deze vrouwen de monarchie vorm?

Klik hier voor de toelichting van Paul Rem » ....

Klik hier voor de toelichting van Paul Rem » Wilhelmina staat bekend als een statige koningin die na de oorlog vooral strijdbaar was; Juliana zullen sommigen vooral associëren met haar man prins Bernhard en de Greet Hofmans-affaire. En wat weten we nou van Koningin-regentes Emma, het Duitse prinsesje dat met de oudere koning Willem III trouwde? Paul Rem, die eerder voor Omroep Max de serie Drie koningen van Oranje maakte, dook, samen met andere koningshuisdeskundigen, in de archieven en kwam met ‘een herinterpretatie van het bestaande beeld van de drie vorstinnen.’ Centraal staat de vraag wat er op de achtergrond speelde en vooral: hoe Emma, Wilhelmina en Juliana de monarchie hebben vorm­gegeven. „We hebben dit onderwerp zo objectief mogelijk benaderd”, zegt Paul Rem, conservator van Paleis Het Loo. „Al is het moeilijk om als ­Nederlander hyperkritisch te zijn. Het blijft toch een mengeling van trots, een kritische blik en vaderlandsliefde.”

De serie is gemaakt door programmamakers Inge le Cointre en Elles Elberse. De productie was in handen van Sarphati Media in opdracht van Omroep MAX


 

Aflevering 1
Koningin-regentes Emma
15 augustus, 19.08h NPO 2

Koningin-regentes Emma
Koningin-regentes Emma

Prinses Emma van Waldeck-Pyrmont wordt op 20-jarige leeftijd de tweede vrouw van de 41 jaar oudere Koning Willem III.

Uit dit huwelijk wordt op 31 augustus 1880 hun enige kind geboren: prinses Wilhelmina. Zij redt het voortbestaan van het Huis van Oranje.

Na het overlijden van koning Willem III twijfelen velen of de monarchie kan overleven. Wilhelmina was pas tien jaar, koningin Emma, de beoogde regentes, niet ouder dan 32. Een vrouw op de troon. Zou dat wel goed gaan? Door haar verstandig optreden heeft koningin Emma zeer bijgedragen aan de versterking van de positie van de monarchie in Nederland.

Emma trad aan op een moment dat verschillende politici vonden dat een vrouwelijk staatshoofd niets was. Zij was zich snel bewust dat zichtbaarheid een belangrijk onderdeel was van de populariteit van het vorstenhuis. Emma schroomde dan ook niet om kleine Wilhelmina rond te rijden in een koets en te tonen aan het volk.

Klik hier voor de toelichting van Paul Rem » ....

Klik hier voor de toelichting van Paul Rem » Paul Rem: „Emma was geen regerend koningin, maar vrouw van de koning. Ze offerde zich op, borduurde, schreef Franse brieven en zorgde voor zieken. Dat is tradi­tioneel een beetje de rol van een aangetrouwde vorstin. Na de dood van koning Willem III werd ze regentes van het koninkrijk der Nederlanden en stond ze plotseling voor een land dat ze nauwelijks kende; haar man had nooit iets overgedragen. Ministers trokken hun wenkbrauwen op: een Duits prinsesje dat iets over hen ging zeggen? In de tussentijd moest ze haar tienjarige kind-koninginnetje opleiden tot staatshoofd. Ze keerde het tij door Oranje zichtbaar te maken, en schroomde niet de kleine Wilhelmina aan het volk te tonen. Het lieve dametje ontpopte zich tot een ferme tante die Wilhelmina klaarstoomde om de beste koningin ooit te worden. Emma had bij haar man gezien hoe het niet moest en werd zo de brug tussen de koningen in de 19de eeuw en de vorstinnen in de 20ste eeuw.”


 

Aflevering 2
Koningin Wilhelmina
22 augustus, 19.55h NPO 2

Koningin Wilhelmina Wilhelmina trad op 18-jarige leeftijd aan als koningin. Ze zag zichzelf als de krijgslustige Moeder des Vaderlands en oogstte op vele fronten bewondering. Tegelijkertijd was er een mate van kwetsbaarheid, omdat het lang duurde voordat er een troonopvolger kwam.

De troonsbestijging van Wilhelmina in 1898 werd een groot volksfeest.
Wilhelmina is de eerste die op een moderne, zakelijke wijze werd opgeleid om het bijzondere ambt van staatshoofd te kunnen uitoefenen. Wilhelmina is koningin in turbulente tijden. In heel Europa heerst onrust waaruit de Eerste Wereldoorlog voortkomt en later speelt ze een rol van betekenis in de Tweede Wereldoorlog. Koningin Wilhelmina had van jongs af aan een sterke band met de krijgsmacht. Zij geloofde dat de Oranjes door God aan het hoofd waren gesteld om het Nederlandse volk te leiden, en voelde zich geroepen in het voetspoor te treden van de vader des Vaderlands ‘Willem van Oranje’.

Klik hier voor de toelichting van Paul Rem » ....

Klik hier voor de toelichting van Paul Rem » „Er zijn veel brieven gevonden die Wilhelmina schreef aan haar gouvernante, tot twee jaar vóór haar inhuldiging als koningin. Daaruit blijkt dat Wilhelmina is gedrild als een soort staats­machine. Vakanties? Niks ervan: ze kreeg les in staats­recht, Frans, Indische cultuur, aardrijkskunde en nog veel meer. Je ziet dat zo’n pubermeisje niet vrolijk rondfladderde, maar als een professional werd klaargestoomd voor de belangrijkste functie in het land. Dat had iets dwangmatigs, ook omdat de monarchie erg kwetsbaar was. Niet alleen werd Wilhelmina ziek – ze had tyfus – maar ze kreeg ook miskraam na miskraam. De druk was enorm. Iedereen zat te wachten tot ze een troon­opvolger op de wereld zette. Uiteindelijk werd tot ieders geluk Juliana geboren. Wilhelmina was een statige, ceremoniële koningin, die pas tijdens WO II een beetje los kwam in Londen. Die periode was haar finest hour en daardoor groeide ze uit tot een inspiratie­bron voor iedereen. Daarna werd ze een vermoeide koningin, die terugkwam in ons land en teleurgesteld zag dat niet iedereen in het verzet had gezeten. Ze zag haar nieuwe ideeën over het staatsrecht niet doorgevoerd worden en trok zich daarna terug.”


 

Aflevering 3
Koningin Juliana
29 augustus, 19.35h NPO 2

Koningin Juliana
Koningin Juliana

Juliana’s kwaliteiten als vorstin zijn vaak overschaduwd door akkefietjes met anderen, zoals haar man en Greet Hofman. In haar voorbereiding op het koningschap moest zij tijdens de oorlog uitwijken naar Canada, waar zij geïnspireerd werd door first lady Eleanor Roosevelt met wie ze verschillende ontmoetingen had. Juliana hield zo’n 60 toespraken voor het Amerikaanse congres over de strijd tegen het Duitsland van Adolf Hitler.

Juliana wordt de laatste jaren steeds vaker een onderschatte vorstin genoemd. Zij was een sociaal betrokken staatshoofd in het naoorlogse Nederland tijdens de wederopbouw en de dekolonisatie. Thema’s als samenwerking tussen mensen en naties en de Europese eenwording worden door haar in talloze redevoeringen vurig bepleit. Tegelijk worstelt ze met haar afhankelijkheid van haar moeder en van haar echtgenoot, Prins Bernhard. Vanaf het begin van haar koningschap is ze een staatshoofd met een democratische inslag dat het heel goed kon vinden met sociaal democraten als Willem Drees en Joop den Uyl.

Klik hier voor de toelichting van Paul Rem » ....

Klik hier voor de toelichting van Paul Rem » „We hebben het beeld van Wilhelmina als de ferme oorlogskoningin, maar vergeten de rol van Juliana in de oorlog. Ze heeft voor Wilhelmina de weg geplaveid door in Amerika president Roosevelt een paar keer te ontmoeten, om zo de Nederlandse zaak te bepleiten. Juliana was niet alleen maar in Canada om haar gezin te verzorgen en de was op te hangen. Ze heeft bergen werk verzet, maar dat zijn we vergeten door de Greet Hofmans-affaire. Dat kwam doordat prins Bernhard de publieke opinie naar zijn hand zette en Juliana in feite wegzette als een zweverige vrouw die niet helemaal toerekeningsvatbaar was. Juliana wist echter dat als ze de monarchie wilde redden, ze afstand moest doen van haar vriendinnen en dat ze zich niet openlijk kon verdedigen tegen Bernhard. Maar wie kwam er op voor Juliana? Niemand. Ik durf wel te stellen dat deze aflevering een soort eerherstel voor Juliana is. Zíj was de respectvolle, gewetensvolle, hardwerkende vorstin. Juliana was de koningin van de wederopbouw.”

 


 

Drie Vorstinnen van Oranje - Emma, Juliana en Wilhelmina
Drie Vorstinnen van Oranje – Emma, Juliana en Wilhelmina

 

Waterloo

Dagboek van een Veteraan
Vrijdag 2 oktober, 21.00 uur, NPO2, Omroep MAX

Waterloo-2

Presentator Paul Rem gaat op zoek en volgt het verhaal van zijn verre voorvader Jan Rem die deel nam aan de Slag bij Waterloo in juni 1815. Jan Rem schreef een gedetailleerd verslag van het gevecht en het strijdtoneel. Hij gaf gehoor aan de oproep van koning Willem I na diens terugkeer in 1813, om zich te melden voor het nieuwe Nederlandse leger bij het ontstaan van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.

Momentopname 2 (27-6-2015 19-57)

Klik hier voor het artikel uit het Nederlands Dagblad » ....

Klik hier voor het artikel uit het Nederlands Dagblad » „Omroep Max toont vanavond een boeiende, leerzame documentaire over de slag bij Waterloo, die weinig aan de verbeelding overlaat. Paul Rem (1962) is conservator bij Paleis Het Loo, waar hij verantwoordelijk is voor de meubelen, de sculpturen, de klokken, het goud en het zilver. Een verre voorvader van hem, Jan Rem, nam in juni 1815 deel aan de slag bij Waterloo. Deze schreef er later een boekje over met de langgerekte titel: Aanteekeningen van een veteraan, dato 16 augustus 1815, die onder den Prins van Oranje in ’s Prinsen klein leger, in de velden van Waterloo gestreden heeft. Gewapend met dat boekje gaat Paul Rem in de voetsporen van zijn voorvader naar Waterloo, in gezelschap van militair historicus Ben Schoemaker. Samen rijden ze van het ene naar het andere strijdtoneel, waarbij Schoemaker zich een deskundig commentator en een bekwaam verteller toont. Paul Rem stelt de goede vragen, hij is gefascineerd door het onderwerp, maar blijft er nuchter onder. Hij wil weten wie zijn betbetovergrootvader was en wat hij in Waterloo heeft meegemaakt. Jan Rem was een milicien, een dienstplichtige, van wie de persoonskenmerken destijds werden geregistreerd en die nog terug te vinden zijn in het Nationaal Archief. Van Jan Rem werd genoteerd dat hij een ovaal gezicht had, bruin haar, een spitse neus en een kleine mond. Hij was 1.59 m. lang. Maar hij komt pas echt tot leven als Schoemaker vertelt in welke omstandigheden hij in Waterloo tegen Napoleon ten strijde trok. De dag ervoor had het langdurig geregend, zodat de soldaten door de modder zeulden en hun schoenen verloren. Jan Rem diende bij de infanterie, zijn voornaamste vijand was de Franse artillerie, die bressen in de linies schoot, waar de Franse cavalerie doorheen probeerde te breken. Schoemaker legt uit wat dat betekende: de kanonschoten lieten een stank van verrotte eieren achter, door de kruitdampen was het zicht beperkt, de bajonetsteken waren verschrikkelijk. Jan Rem heeft waarschijnlijk gezien hoe de benen onder zijn kapitein waren weggeschoten, hij heeft de gewonden hoorden kermen en misschien heeft hij het in de broek gedaan van angst, zoals zo veel anderen. Angst was de overheersende emotie, veel soldaten sloegen van pure angst op de vlucht, vertelt Schoemaker. Jan Rem kwam er genadig van af. Er schampte slechts een kogel langs zijn pink en elleboog. Tienduizenden anderen raakten zo zwaar gewond, dat een of meer ledematen geamputeerd moesten worden. Dertigduizend soldaten sneuvelden. Van velen werden de kiezen getrokken, om er kunstgebitten van te maken. Waterlootanden en –kiezen werden een begrip in Europa.”

CA9YJiYUsAAAE5e

Paul Rem kijkt uit op het veld waar ooit de Slag bij Waterloo plaatsvond. Zijn bet-overgrootvader Jan Rem streed in 1815 mee, overleefde de slag en liet een gedetailleerd dagboek na. (Foto: Paul Kramer)
(Foto’s Paul Kramer)

Waterloo-1Momentopname 5 (27-6-2015 19-59)

TijdVoorMAX30sept2015-presentatieDagboekVanEenVeteraan-Waterloo
Interview in Tijd voor Max met Paul Rem, zijn zus Anne-Marie Rem en zijn dochter Eline Rem